Transfuzija Eritrocita

  • Svi preparati eritrocita namenjeni su povećanju kiseoničnog kapaciteta krvi
  • Krv davalaca rutinski se testira na prisustvo virusa hepatitisa (HBV, HCV), virusa SIDE (HIV) i sifilis
  • Preparati eritrocita ne podvrgavaju se bilo kom metodu sterilizacije
  • Jedna jedinica bilo kog od navedenih oblika preparata eritrocita podiže koncentraciju hemoglobina za 1 g/dL i hematokrit za 0,03 kod odrasle osobe prosečne telesne mase od 70 kg
  • Većina preparata eritrocita ima rok upotrebe od 28 do 35 dana u zavisnosti od korišćenog antikoagulansa
  • Tokom čuvanja na temperaturi +4°C, u svim oblicima konzervisanih eritrocita dolazi do izvesnih promena

Preparati Eritrocita

Osnovni oblici preparata eritrocita su:

  • cela krv
  • eritrociti
  • resuspendovani eritrociti

Cela krv uglavnom se koristi kao izvorni materijal za proizvodnju krvnih komponenti.

Cela krv i cela krv sa redukovanim sadržajem plazme indikovana je u slučajevima eksangvinotransfuzije zbog hiperbilirubinemije. Eritrociti, u svakom proizvedenom obliku, su adekvatna substituciona terapija u svim slučajevima krvarenja i/ili anemije.

Specijalni oblici preparata eritrocita:

  • Deleukocitovani eritrociti
  • eritrociti osiromašeni leukocitima (uklonjeno 65-90% leukocita)
  • filtrirani eritrociti (uklonjeno 99-99,99% leukocita postupkom filtriranja)

  • Indikovani su:

    • kod bolesnika koji u anamnezi imaju najmanje tri puta ponovljenu febrilnu, nehemoliznu reakciju na primenjenu krv
    • kod bolesnika na programu transplantacije koštane srži i organa
    • i u nedostatku testiranih CMV-neg eritrocita
    • u tretmanu bolesnika koji su u riziku od CMV infekcije (imunodeficijencija, CMV neg trudnice, fetusi i novorođena deca telesne mase <1200 g)
  • Ozračeni eritrociti (γ zracima doza 25-30 Gy)
  • Indikovani su kod bolesnika sa urođenim deficitom imuniteta i bolesnika na programu transplantacije koštane srži
  • Isprani eritrociti (fiziološkim rastvorom, radi smanjenja sadržaja plazme)
  • Indikovani su kod bolesnika kod kojih se kortikosteroidima i antihistaminicima ne mogu sprečiti ponavljane teške, alergijske manifestacije
  • Kriokonzervisani eritrociti (u velikim svetskim transfuziološkim centrima)
  • Indikovani su za bolesnike sa retkim krvnim grupama ili za senzibilisane bolesnike sa velikim brojem eritrocitnih antitela.

Rizici transfuzije eritrocita mogu poticati:

  • od davalaca krvi
  • zbog prisustva poznatih ili nepoznatih prouzrokovača zaraznih bolesti u njihovoj krvi (virusa, bakterija, ili parazita)
  • zbog moguće bakterijske kontaminacije krvnog produkta pri postupku uzimanja krvi
  • od postupka proizvodnje
  • zbog mogućih grešaka tokom procedure testiranja, čuvanja i obeležavanja jedinice krvne komponente
  • od načina primene krvi
  • zbog mogućih grešaka pri naručivanju, ili pri neposrednoj primeni krvnog produkta
  • od tkivne nepodudarnosti bolesnika i primenjene krvne komponente.
  • zbog neprepoznatih antitela davaoca koja mogu da reaguju sa bolesnikovim antigenima na krvnim ćelijama ili
  • zbog aloantitela u krvi bolesnika koja mogu da reaguju sa antigenima na krvnim ćelijama davaoca ili
  • zbog specifične korelacije između zdravstvenog stanja bolesnika i sadržaja primenjene krvne komponente, koja može biti uzrok izmenjene imunološke reaktivnosti bolesnika, imunomodulacije (aloimunizacija i/ili imunosupresija)
  • od samog bolesnika
  • teško kompromitovana srčana funkcija može biti uzrok preopterećenja cirkulacije

Septikemija, usled bakterijske kontaminacije preparata krvi i transfuzijske reakcije usled primene pogrešne krvi su daleko češće od pojave infekcije HIV virusom ili virusima hepatitisa.

Indikacije

  • Neopravdano je davati eritrocite pri koncentraciji hemoglobina iznad 10 g/dL
  • Indikovano je davati eritrocite kada je koncentracija hemoglobina ispod 7 g/dL
  • Neophodno je davati eritrocite ako je koncentracija hemoglobina ispod 5 g/dL
  • Koncentracija hemoglobina između 8-10 g/dL smatra se dovoljnom čak i za pacijente sa teškim kardiopulmonalnim oboljenjem

Način smanjivanja potrebe za transfuzijom eritrocita u perioperativnom tretmanu

Pre operacije

  • Uzimanje detaljne anamneze (ranije operacije, episode krvarenja)
  • Laboratorijsko ispitivanje: krvne slike, krvne grupe i antitela, koagulacije, biohemizma krvi
  • Razmatranje mogućnosti za:
  • preoperativnu donaciju sopstvene krvi
  • upotrebu eritropoetina ili drugih alternativnih lekova
  • privremeno prekidanje terapije aspirinom, nesteroidnim antireumaticima ili antikoagulansima
  • terapiju preparatima gvožđa i folne kiseline u slučaju sumnje na deficit gvožđa

Na dan prijema u bolnicu

  • Provera upotrebe aspirina i sličnih lekova
  • Ponavljanje krvne slike, krvne grupe i skrininga antitela
  • Procena volumena prihvatljivog gubitka krvi (do vrednosti hematokrita od 0,22 i hemoglobina oko 8 g/dL)

Tokom operacije

  • izvođenje što opsežnije hirurške hemostaze
  • primenjivanje lekova ili postupaka za prevenciju krvarenja
  • Izbegavanje prevelike hemodilucije

Posle operacije

  • Niži postoperativni hemoglobin (7 g/dL) i postupno doziranje jedinica krvi
  • Produžavanje terapije kiseonikom i lekovima za prevenciju krvarenja i supstituciju gvožđa

Autori

Prim. dr Zorica Brajović Vučićević, Dr Ljiljana Ilinčić, Dr Mira Gavrilović, Prim. dr Slavoljub Milić, Mr sci Gradimir Dimitrijević, Dr sci Gradimir Bogdanović, Prof. dr Dragan Radovanović, Prof. dr Brana Stefanović, Doc. dr Nada Popović, Dr Milan Vučićević, Dr Irena Vulićević, Prof. dr Aranka Belić, Mr sci Nada Vasiljević, Dijana Otašević, Slavica Rajačić