Prikupljanje krvi, testiranje,
proizvodnju produkata od krvi i
dijagnostičkih sredstava

Načelnik Službe

  • Prof. dr Zorana Budakov Član Upravnog odbora Zavoda za transfuziju krvi Vojvodine doktor medicine specijalista u transfuziologiji Načelnica Službe za prikupljanje krvi, testiranje, proizvodnju produkata od krvi i dijagnostičkih sredstava, Zavod za transfuziju krvi Vojvodine Vanredni profesor Katedre za transfuziologiju Medicinskog fakulteta Univerziteta u Novom Sadu
    Biografija

U okviru Službe organizovana su sledeća odeljenja:

Služba za prikupljanje krvi, testiranje, proizvodnju produkata od krvi i dijagnostičkih sredstava obuhvata poslove prikupljanja krvi od dobrovoljnih davalaca na teritoriji AP Vojvodine, izuzev Severnobačkog okruga. Delatnost Službe obuhvata i testiranje dobrovoljnih davalaca na krvno-grupnu pripadnost, kao i testiranje na markere krvlju prenosivih bolesti. Rad Službe ujedno podrazumeva i proizvodnju komponenata krvi od prikupljenih jedinica krvi.

Zavod za transfuziju krvi Vojvodine je do 2017. godine prikupljao jedinice krvi isključivo na teritoriji Južnobačkog okruga, a donošenjem Zakona o transfuzijskoj medicini područje prikupljanja krvi od dobrovoljnih davalaca je prošireno. U periodu od 2010. do 2017. godine ZTKV je prikupio 227.628 jedinica krvi, a od 2018. do kraja juna 2025. godine prikupljene su 331.584 jedinice krvi.

Ukupan broj prikupljenih jedinica krvi testiran je prema zakonski definisanim kriterijumima za proizvodnju sigurnih i bezbednih komponenata krvi. Uz istovremeno procesiranje, u periodu od 2010. do 2017. godine proizvedeno je 198.605 eritrocitnih, 101.625 trombocitnih i 121.508 plazmatskih produkata krvi. Nakon primene Zakona o transfuzijskoj medicini, od 2018. do polovine 2025. godine, proizvedeno je 310.350 eritrocitnih, 203.577 trombocitnih i 193.116 plazmatskih komponenata krvi.

Svi procesi — od prikupljanja krvi, proizvodnje komponenata krvi, čuvanja i testiranja krvi — sprovode se prema zakonskim kriterijumima i nacionalnim standardima, kao i prema preporukama Evropske direkcije za kvalitet lekova i zdravstvenu zaštitu / European Directorate for the Quality of Medicines & HealthCare — EDQM.

Poslednjih godina akcenat rada Službe, pored primarnog cilja, odnosno povećanja broja dobrovoljnih davalaca krvi, usmeren je na obezbeđivanje najsavremenije opreme i tehnologije, uz primenu testova poslednje generacije u svim fazama rada — od prikupljanja do čuvanja i skladištenja komponenata krvi.

U cilju obezbeđenja bezbednih i sigurnih komponenata krvi, 70% proizvedenih eritrocitnih produkata krvi leukoredukovano je procesom in-line filtracije, uz istovremeno povećanje broja filtriranih koncentrata trombocita. Takođe, povećan je i ukupan broj trombocita prikupljenih afereznim procedurama, odnosno trombocitaferezom. Taj broj se poslednjih godina, na godišnjem nivou, kreće oko 1.500, a najvećim delom se realizuje iz Registra nenamenskih dobrovoljnih davalaca trombocita ZTKV. Zavod za transfuziju krvi Vojvodine je od 2022. godine implementirao i proceduru afereznog prikupljanja eritrocita — eritrocitaferezu. Cilj povećanja broja afereznih procedura, pored medicinskih kriterijuma kvaliteta dobijene komponente, jeste i nadoknada broja deficitarnih jedinica krvi, odnosno komponenata krvi.

Poseban izazov predstavljao je period epidemije COVID-19, kada je u Zavodu implementiran projekat Ministarstva zdravlja za prikupljanje rekonvalescentne COVID plazme, sa ukupno prikupljenih 4.668 jedinica.

Stalna misija Službe za prikupljanje krvi, testiranje, proizvodnju produkata od krvi i dijagnostičkih sredstava jeste konstantno i kontinuirano unapređenje svih aspekata rada u pogledu metodologije, tehnologije, opreme i edukacije, u skladu sa savremenim standardima kvaliteta u oblasti transfuzijske medicine.